باب الأدب قال اللّه تعالى : وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ « 1 » . « حدود خداى تعالى » احكام شرعيه است ، و ادب - كلّ ادب - محافظت آن احكام است به حيثيتى كه جارى نشود بر او چيزى از آنچه تجويز نكرده است او را شرع و نيست اذنى در او « 2 » - نه بر جوارح و نه بر لسان و نه بر قلب او - و خطور نكند از براى او چيزى به بال مگر با استغفارى ؛ از براى علم او به آنكه خداى تعالى بر همه چيز رقيب است . [ معناه ] الأدب حفظ الحدّ بين الغلوّ و الجفاء ، لمعرفة ضرر العدوان . يعنى : حفظ حدود محدودهء در شرع با حقّ و خلق بدون زيادت تا واقع نشود در غلوّ ، و نه نقصان تا واقع نشود در جفا . امّا « غلوّ » پس همچنان‌كه كردند نصارا در اكرام ايشان مسيح را ؛ به درستى كه ايشان افراط كردند در اكرام و ستودن او تا حدّى كه كافر شدند ؛ و از اين جهت بود كه فرمود رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه : « لا تطروني « 3 » كما أطرت النصارى المسيح بن مريم و لكن قولوا : عبد اللّه و رسوله . » « 4 » و همچنان‌كه كردند نصيريه « 5 » در ستودن امير المؤمنين

--> ( 1 ) . توبه / 112 . ( 2 ) . اصل : + و . ( 3 ) . يعنى در مدح و ستايش من مبالغه نكنيد . ( 4 ) . صحيح بخارى ، ج 6 ، ص 204 و مسند احمد بن حنبل ، ج 1 ، ص 21 ، 24 و 47 . ( 5 ) . نصيريه فرقه‌اى از غلات و منسوب به شخصى به نام ابن نصير بودند كه در قرن پنجم از شيعهء اماميه منشعب شدند . اين فرقه هم‌اينك در اردن و سوريه وجود دارند . ر . ك : فرهنگ فرق اسلامى ، ص 442 و الملل و النحل ، ج 1 ، ص 168 .